د لونگو دريڅې:اجمل اند؛د خپل وخت ځوان غزلبول شاعر

ادبي بحثونه (۴۸)

لیکوال: صديق الله بدر

اجمل اند؛

د خپل وخت ځوان غزلبول شاعر

 

په دې بحث کې د پښتو د ځوان خو شاعرانه بهير يو داسې استازی صميمي شاعر درپېژنو، چې شعر يې د ولسي او هنري شاعرۍ خواږه راباندې څښي. دا هغه ځانګړنه ده، چې ښايي زموږ د اوسمهالې شاعرۍ د کمو شاعرانو نوښت وي.

دا نوښت هغه څوک کولای شي، چې شعر يې په کلي کې او له ولس سره په ژوند کې موندلی او بیا له معاصر شعر سره یې تر اشنايئ وروسته دواړه سره پېيلي وي. يو له ګوتو په شمار شاعرانو څخه، چې شعرونه يې همدغه ښکلا او ځانګړنه لري؛ اجمل اند دی. اند هغه شاعر دی، چې شاعرانه محیط پرې شعر لورولی دی. هغه هم په ډېر تنکيني عمر او د هجرت په چاپېريال کې: ((د پېښور په هغه چاپېریال کې چې زه اوسېدم، هغه د کوزې پښتونخوا یوه غرنۍ سیمه ده، چې هنګو ورته وایي. په هنګو کې کوټکي یوه ځنګلي سیمه وه، چې په ګورګرو او مماڼو پوښلې وه. ګڼ شمېر کوچیان له موږ نه اخوا دېخوا اوسېدل او په دې منځ کې زموږ هم یو کور و.))

ادامه نوشته

د ژوند کيسه: د حکیم مرګ، د تندر راپرېوتل وو

د ژوند كيسه

ليکوال: صديق الله بدر

   د حكيم مور:

د حكيم مرګ، د تندر راپرېوتل وو

 

د سراي هراتي د ګذر د وکیل په ملتیا مو په اوږده او تنګه كوڅه کې د يو کور ور وټكاوه. ځنډ وروسته يوه ماشومه او ورپسې يوه بوډې توړۍ، چې د ۶۵ كلونو معلومېده، وره ته راووتې. تر روغبړ او پېژندګلوۍ وروسته ورسره كور ته ننوتو. پراخه حويلۍ وه. ځينې غټ او واړه ماشومان خپلو كې په لوبو بوخت وو. توړۍ له وره سره نږدې يوې كوټې ته وبللو. دې كوټې، چې دوه په دريو كې وه، يوازې د حويلۍ پر مخ يوه وړه كړكۍ درلوده. هلته پر يوې زړې توشكې يو سپين ږيرى ناست و، چې خولې پرې روانې او په يوه لاس كې يې يوه لاسي پلاستيكي پكۍ او په بله كې يې يوه وړه راډيو نيولې وه او اورېده يې، ساړه ساړه اسويلي يې وكښل او له ځانه سره يې په غمجن حالت كې وويل: ((چې بيا يې پر چا مور بوره كړه.))

ادامه نوشته

کتابپېژندنه: پوره انسان (ص)

کتابپېژندنه

لیکوال: صدیق الله بدر

پوره انسان (ص)

 

پوره انسان د هغه کتاب نوم دی، چې په ترڅ کې يې د بهترین عالم حضرت محمد (ص) د پوره او بشپړ انسانيت بېلګې بيان شوې دي. د دې کتاب ليکوال ښاغلی منصور احمد بټ او پښتو کوونکی يې ښاغلی نجیب الله جالب دی.

دغه ژباړه په ۱۳۹۰ لمریز کال په لومړیو مياشتو کې د ۲۰۰۰ ټوکو په شمېر په جلال اباد کې د مومند خپرندويې ټولنې له خوا په ښکلې کچه په ۱۳۳ مخونو کې چاپ شوې ده.

د کتاب په پيل کې لومړی د ژباړن او ورپسې د لیکوال سريزې راغلې دي. ژباړن پخپله سريزه کې ليکي چې له نن څخه څوارلس سوه کاله وړاندې رسول الله (ص) ته دا علم او پوهه وه چې په راتلونکي کې به زما امت په بدو اعمالو او ګمراهیو كې راښکېل شي او پرده مبارك نازل شوى علم (( د الله(ج) کتاب)) قران حکم به يوازې تر سترګو تېروي او عمل به پرې نه کوي، حال دا چې له هماغه قرآن څخه به نور نامسلمان ګټې پورته کوي او د ژوند له نعمتونو څخه به مالامال وي.

ادامه نوشته

د ژوند کيسه:ټوله روژه مو په وچه ډوډۍ او اوبو تېره کړه

د ژوند كيسه  

لیکوال: صديق الله بدر

 

توكرك:

ټوله روژه مو په وچه ډوډۍ او اوبو تېره کړه

 

((نوم مې توكرك دى. د غازي امان الله په پاچاهي كې د لغمان په شېرګړ كې پيدا شوى يم. نوى زلمى وم، چې د غريبۍ لپاره كابل ته راغلم، ځكه په وطن كې مې ځمكه او جايداد نه و. دلته په كابل كله يو ځاى او كله بل ځاى اوسيدلى يم، اوس په قلعه واحد كې اوسېږم. كور مې خپل نه دى او نه كوم جاي و جايداد لرم.))

توکرک چې په كوم كور كې له خپلو دوو مېرمنو او دريو لوڼو سره اوسېږي، د خلكو په مرسته يې جوړ كړى دى: (( دا د يو پغماني كور دى، په جګړو كې وران شوى و. كابل ته په راتګ سره مې په چاردهي كې دهقاني كوله. ښه و، يو د ګوزارې ژوند مې درلود.))

ادامه نوشته

د ژوند کيسه: د نورو پلرونه چې ګورم ډېره نااميدي راځي

د ژوند کيسه

لیکوال: صديق الله بدر

 

یو بل درد

 

يوه مور او شپږ ماشومان يې هره شپه له یو عالم نااميديو سره سر په بالښتونو ږدي او هر مازیګر له انتظاره په ډکو سترګو، سره له دې چې ښه پوهېږي هغه نور نه راګرځي؛ دروازې ته ګوري. ماشومان دا انګېري چې اوس يې د پلار د راتلو وخت دی او له خپل زوړ سایکل سره کور ته راننوځي، خو اوس نه کوم بایسکل شته او نه هغه پلار چې دوی ورته سترګې سترګې دي.    

يو کال مخکې ملا اذان سمیع الله له ډېرو امیدونو سره، چې ټوله شپه يې د غاښ درد خوب ته نه و پرې ايښی، يوه زړه بوجۍ د بایسکیل کنجوغه کې وتړله او په دې تمه له له کوره ووت چې که نن خپله تنخوا واخلي او کور يو څه سود و سودا وکړي.

اختر نږدې و؛ بېړه يې وه چې تر اختر مخکې يو څه په کور کې ولري.

هغه کوم لوی سړی نه و، نه رييس و او نه د کومې ادارې مدیر. هغه د ښاروالۍ د تنظیف په ریاست کې د ښار د پاکوالي لپاره کار کاوه او هره ورځ به خپل کار ته په تلوار و.  

هغه ورځ هم په تلوار خپل کار ځای ته تللی و، چې خپله وظیفه له وخت نه مخکې خلاص کړي او بیا د غاښونو کوم ډاکتر ته لاړ شي. خو ژوند لکه چې نور تر همدې ځایه ورسره یاري منلې وه او په هماغه ځای کې يې د غاښ سره يوازې پرېښود.

سميع الله د کار په وخت کې د غاښ له درده ډېر په عذاب شو، له خپل مشر نه يې اجازه وغوښته او په مکروریانو کې يې د مطبعې لاره خپله کړه. لکه چې دا درد هم پرې په تنګ و او نه يې غوښته چې نور هغه عذاب وګوري. د صحت عامې له څلورلاري لږ ورتېر شوی چې ورته وروستی سلام وکړ او د ځانمرګي برید ښکار شو. هغه د غاښ درد له څو ورځني عذاب څخه د تل لپاره خلاص شو خو خپله کورنۍ يې د تل لپاره د غم په ټغر کېنوله.  

په دې کيسه کې تاسو ته د سميع الله د کورنۍ له درده ډکې کيسې تم کېږئ، چې بې له شکه په لوستلو سره به يې زما په څېر ستاسو زړه او ضمير هم يو دروند ټکان وخوري، دا هم تاسو او دا هم له درده ډکه دغه کيسه:

ادامه نوشته

د ژوند کيسه: اوښكې اوښكې مزل

د ژوند کيسه

لیکوال: صديق الله بدر

اوښكې اوښكې مزل

 

د ۱۳۸۸ لمریر د سرطان څلورمه نېټه

موږ د خپلو دوو تنو كاركوونكو( شهيد انجنير احمد سير او شهيد ډريور فريدون) د فاتحې او له كورنيو سره يې د غمرازۍ لپاره، چې د سرطان د مياشتې په دويمه نېټه د جوزجان ولايت په اقچه كې د كورجوړولو پروژې ته د تګ په مهال پخپل موټر كې د سرك د غاړې د ماين په چاودنه كې شهيدان شوي وو، مازيګر پنځه نيمې بجې مزارشريف ته ورسيدو. په دې پېښه كې پر احمد سير او فريدون سربېره زموږ بل ځوان انجنير نعمت الله هم په شهادت رسيدلى و، چې دم ګړۍ يې كورنۍ د وردګو په ولايت كې ژوند كوي او زموږ د دفتر يو شمېر غړي د هغه له جنازې سره سيمې ته ورغلي وو.  

ادامه نوشته

د ژوند کيسه؛ حافظ صاحب: سهارنۍ نذرانه مې د خوښې خپرونه وه

د ژوند کيسه

ليکوال: صديق الله بدر

نصرالله حافظ:

 "سهارنۍ نذرانه" مې د خوښې خپرونه وه

 

د ۲۰۰۹ کال د جون د میاشتې لومړۍ اوونۍ وه، چې په لسو بجو د کابل له درېیمې کارتې د کليد ګروپ له دفتره د پښتو د قدردان او په ولس ګران شاعر نصرالله حافظ کور ته، چې په شاه شهيد کې دی، وخوځېدم. فروشګاه بزرګ افغان سره نږدې لاره بنده وه، چې کتل مو موټرونه بېرته راګرځېدل. ډريور ښيښه ښکته کړه. د مرده باد او زنده باد غږونه مو واورېدل. له موټر نه ښکته شوم، يو څوک د فروشګاه له خوا زموږ په طرف روان و. همدا چې رانږدې شو ترې مې وپوښتل: څه کيسه ده؟ هغه وويل؛ نور نپوهېږم خو یو شمېر خلک د ښاروال، پارلمان او کرزي په ضد شعارونه ورکوي. ما عاجل دفتر ته زنګ وواهه، که څوک خبریال راولېږي. خو لکه چې دا غم زما له غاړې و. راته يې وويل، چې خپله ورشم.

ادامه نوشته

کتابپېژندنه: ويښ زلمیان

کتابپېژندنه

^{ليکوال: صديق الله بدر}

ويښ زلمیان

دا ځل پر هغه کتاب درسره غږېږم، چې په افغانستان کې د سیاسي ګوندونو د رامنځته کېدو په لړ کې د سیاسي هڅو پر پیلامه رڼا اچوي. دغه کتاب ويښ زلمیان نومېږي.

ويښ زلميان د دغه تحریک د رښتيني غړي محمدعلم خان بڅرکي اثر دی، چې په ۱۳۷۹ لمریز کال په نیدرلنډ کې افغاني کلتوري ټولنې له خوا، د ښاغلي نثاراحمد پوپل په مالي لګښت په ۱۵۸ مخونو کې چاپ شوی دی.

د دې اثر په پیل کې لومړی د خپروونکي ټولنې يادښت او ورپسې د ښاغلي ډاکتر طارق رشاد درې دېرش مخيزه سريزه راغلې، چې په ترڅ کې يې په پرتليزه توګه د دغه ګوند په اړه د ځينو کورنيو او بهرنيو لیکوالو نظريې څېړلي او په افغانستان کې يې د روښانفکري ګوندونو پر تاريخي شالید رڼا اچولې. ډاکتر رشاد د خپلې سريزې په يوه برخه کې د ويښ زلميانو په اړه ليکي: (( ...خو په هر ډول زموږ ګران هيواد افغانستان د سياسي ډلو د جوړېدو اوږد تاریخ نه لري، که له لومړيو او دوهمو مشروطه غوښتونکو او اخوان افغان يا ملي سري جمعيت څخه راتېر شو، په اوسني تعریف او تعبير باندې يوازنۍ سياسي ډله، چې د لومړي ځل لپاره د سياسي پروګرام او جوړښت له پلوه د سياسي ډلې او ګوند حکم ورباندې کېدای شي، هغه د ويښ زلمیانو ګوند و.))

ادامه نوشته