ژباړه: سیمون دوبووار څه ډول لیکل کول؟

ژباړه/ صديق الله بدر

سیمون دوبووار څه ډول لیکل کول؟

فرانسوي لیکواله او مفکره سیمون لوسي ارنستین ماري برتراند دوبووار، په ۱۹۰۸ کال د پاريس په یوه بډایه کورنۍ کې نړۍ ته سترګې غړولې دي.
په پنځه کلنۍ کې يوې کاتولیکي ښوونځي ته لاړه، هغه ښوونځي ته چې په خپله وينا يې، نه يې خوښېده. د زده کړو په بهیر کې د دزیر ښوونځي یوه بریالۍ زده کوونکې وه.
دوبووار په ۱۹۲۵ کې ديپلوم واخيست. که څه هم کورنۍ يې مخالفت کاوه خو دې د ښوونکي دنده غوره کړه. بیا يې د سن ماري په انستیتیوت کې يې ادبیات او فلسفې ته مخه کړه. د سوربن له پوهنتون نه يې د لیسانس سند تر اخیستلو پورې د یوې لنډ مهالې تحقیقي دورې په لړ کې د نوموتو فلاسفه وو لکه: کانت، دکارت، رګسون، نیچه او نورو اثار ولوستل.
همدا چې په ۱۹۲۸ کال کې يې د لیسانس سند ترلاسه کړ، له ژان پل سارتر سره اشنا شوه. سارتر، اندره اربو او پل نیزان، د فلسفې درې هغه زده کوونکي وو چې تل سره راټولېدل او دوبووار وکولای شول چې د هغوی ډلې ته لاره وکړي.  
مېلمه او د نورو وينې ناولونه او د بېهوده خولې ډرامه د دوبووار لومړنيو اثارو کې راځي.
په ۱۹۴۶ کې دوبووار د سارتر په غوښتنه پر يوې څېړنې، چې ښځې توب يې په رښتيا پر برخلیک څه متفاوت اغېز کړی، لاس پورې کړ. نوموړې د خپلې دې څېړنې پايلې د (دویم جنس) په نوم یو ډېر جنجال برانګیزه او با ارزښته کتاب کې چاپ کړل.
مېلمه، د نورو وينې، دویم جنس او نورو کتابونو تر څنګ (ټول مري، لوړپوړي مامورین، د یوې ښکلې نجلۍ خاطرې، خوبولی مرګ، ښکلي انځورونه، نابوده ښځه او زړښت) د سیمون دوبووار چاپ شوي او غوره اثار دي.
سیمون دوبووار، تر اوږدې مودې مبارزې او ښې لیکوالۍ وروسته په ۱۹۸۶ کال د ۷۸ کلونو په عمر له نړې سترګې پټې کړې او په پاریس کې د سارتر تر څنګ خاورو ته وسپارل شوه.
سیمون دوبووار له پاریس ریویو سره په يوې مرکې کې د خپلې لیکوالۍ او لیکلو رازونه داسې بیان کړي دي:

ادامه نوشته

ژباړه: جان شتاین بک څه ډول لیکل کول؟

ژباړه/صدیق الله بدر

جان شتاین بک څه ډول لیکل کول؟


جان شتاین بک د کار په وخت، تر یو څه لیکلو زیات د لیکلو لپاره پر اوزارو، ځای او جزيياتو فکر کاوه.
شتاین بک (۱۹۰۲-۱۹۶۸) په شلمه پېړۍ کې د امریکا یو له پېژندل شوو او ډېر لوستل شوو لیکوالو څخه و.
هغه په ۱۹۶۲ کې د ادبیاتو د نوبل جایزه واخيسته.
((سړي او موږکان)) او (( د غضب وږي)) د شتاین بک ډېر مشهور اثار دي. د نوموړي دواړه ناولونه د سترې ځوړتیا په دوره کې د امریکايي او مهاجرو کارګرانو د ژوند بېلګې دي.    
بک، د جورج اورل په څېر د خپل عمر په پای کې له خپلو کيڼ اړخو دریځونو پښېماني څرګنده کړه او په ویتنام کې د هغه هیواد د کمونیستي حکومت په وړاندې د امریکا له جګړې ملاتړ وکړ. د دې ملاتړ په ترڅ کې ویتنام ته لاړ او د امریکايي جګړې رپوټونه يې چمتو کول.
د شتاین بک له ګڼو داستانونو لکه ((د غضب وږي، ژوندی دې وي زاپاتا، باغ عدن او نور)) فلمونه جوړ شوي دي.
لاندې چې څه لولئ، د نوموړي له هغې مرکې اخستل شوي، چې د پاریس ریویو د معتبرې مجلې د ۱۹۷۵ کال د مني په ۶۳ ګڼه کې راغلي.

ادامه نوشته