کتابپېژندنه: د زړونو او دماغونو ماينونه

کتابپېژندنه/ صديق الله بدر

 

د زړونو او دماغونو ماينونه

 

دلته د داسې يو کتاب په اړه غږېږو، چې ټوله محتوا يې پر يوې داسې موضوع راڅرخي، چې له لسیزو لسیزو راهیسې د تباهۍ کندې ته د افغانستان د ورټېل وهلو يو ستر علت راته بيانوي. هغه ستر علت، چې زموږ نورو ليکوالو او سياستوالو پرې ډېر څه نه دي ويلي او د تاریخ په اوږدو کې ډېرو زبرځواکو او یرغلګرو تل له هغه نه د افغانانو د يوې سترې کمزورۍ په توګه ګټه پورته کړې او افغانستان يې له خاورو سره خاورې کړی او لا هم دا لوبه روانه ده او د ډېر افسوس خبره دا ده، چې د بهرنیو د ((بېل يې کړه، اېل يې  کړه.)) او د قومونو ترمنځ د تعصب رامنځته کولو سياست تر ډېره بریده دغه وطن او ولس ته ژور ټپونه ورکړي او ورکوي.  

ادامه نوشته

د ژوند کيسه: هردم شهيده

د ژوند کيسه (۲)

ليکوال: صديق الله بدر

 

هردم شهيده

دا هم د ۲۰۰۹ کال خو د جولای د میاشتې د يوه دردوونکي ژوند کيسه ده.

کله کله د خبرو او مرکو لپاره د ځينو مشرانو او استادانو پیدا کول هم سخت وي. نوم يې نه اخلم، له ډېرو ټلفونونو وروسته د شنبې په ورځ د کابل پوهنتون د ژبو او ادبیاتو پوهنځي د دري څانګې له يوه درانه استاد نه د سه شنبې په ورځ په دوو بجو د مرکې وخت واخست. په همدې ورځ څه کم دولس بجې مې ورته زنګ وواهه، چې په دوو بجو د ادبیاتو پوهنځي ته ځان رسوم. خو استاد وویل: وبښه! هېر مې شو، چې خبر درکړم، زه پوهنتون په يوولسو بجو له پوهنتون نه ووتم، درس مې نه درلود. که څه هم چرت مې ډېر خراب شو، خو مجبوریت او کار هم کم غم نه وي؛ ورته مې وويل: خير سبا ته به درشم.

هغه راغبرګه کړه: نه! بله اوونۍ به سره وګورو، ما سبا او بل سبا رخصتي اخستې. خدای پاماني مې ورسره وکړه او په دې چرت کې شوم، چې اوس به څه کوم. تر څه سوچ وروسته اندېښمن ځاځی راپه یاد شو. هغه په شمشاد ټلويزيون کې د څوک ګرم دی؟ يوه خپرونه درلوده، چې په هغه کې يې د جنګ ځپلو خلکو او کورنيو حال انځوراوه. زړه راته وويل، راځه د پاڼې رنګ بدل کړه، د لویانو او استادانو پیدا کول هسې هم سخت دي، هغوی پرېږده او د بیچاره او بېوزلو کوډلو ته سر دننه کړه. ټلفون مې راواخست او اندېښمن ته مې زنګ وواهه. راته يې وويل، چې دفتر ته دې لږ څه نږدې سرای هراتی ته ورشه، هلته ډېر داسې خلک به وګورې. کور يې ودان د سرای هراتي د کیل ګذر ټلفون شمېره يې هم راکړه.

ادامه نوشته

د ژوند کيسه: موږ د ازادۍ عمليان يو

د ژوند کيسه (۱)

لیکوال: صديق الله بدر

استاد سعدالدين شپون:

موږ د ازادۍ عمليان يو

 

 

د ۲۰۰۹ کال د جون په څلورمه قضا مازیګر د کابل په ششدرک کې مې د عمومي سړک ترغاړې د هغه کور د زنګ تڼۍ مې کېکاږله، چې نیم ساعت مخکې يې استاد شپون په ټلفون کې پته راکړې وه. دا د استاد د يوه ملګري کور و. خپل کور يې په مکروریانو کې و، خو اوس يې لکه چې کوم خپلوان په کې دېره و، نو ځکه دلته اوسېده.

درې څلور ورځې کېدې، چې استاد له امريکا څخه راغلی و. يو سړي ور پرانست، استاد د صوفې په سر ولاړ و. زما په ليدو يې هغه سړي ته وويل: دی هماغه دی، چې په ما پسې يې راخستې، راپرېږده يې. سړی په خندا شو. کور ته ننوتم.

ښه لوی کور و، کار پرې روان و، يوې خوا ته د رنګمالۍ او بلې خوا ته د نجارۍ سامان پراته وو. له استاد سره مې تر روغبړ وروسته دویم پوړ ته په ختو ختو کې  ترې وپوښتل: استاده! لکه چې دې سړي ته دې سم خطرناک سړی ورپېژندلی يم؟

ادامه نوشته

رپوټ: مصور بنسټ او د ماشومانو لپاره ۳۶ ټوكه كتابونه

رپوټ: صديق الله بدر

مصور بنسټ او د ماشومانو لپاره ۳۶ ټوكه كتابونه

 

په پښتو ادبياتو کې د هرې ورځې په تېرېدو سره د نوښتونو شاهد يو او له څو لسيزو راهيسې د کميت او کيفيت له لحاظه ښې لاسته راوړنې لرو، خو يوه تشه چې په شديد ډول لا هم احساسېږي او دومره کار ورته نه دی شوی، هغه د ماشومانو ادبیات دي. خو له نيکه مرغه په دې وروستيو کلونو کې زموږ يو شمېر ليکوالو او فرهنګپالو افغانانو مټې رانغښتې چې د هيواد د ماشومانو روزنې او ښې راتلونکې لپاره کار وکړي. دغه فرهنګپال  دې هدف ته د رسېدو لپاره څلور کاله مخکې د يو بنسټ په جوړولو لاسبري شول چې مصور بنسټ نومېږي. موږ دلته د دغه بنسټ د ترسره کړو هڅو په اړه درسره غږېږو.

ادامه نوشته

رپوټ: د ماشومانو او تنکيو ځوانانو ټلوېزيون

رپوټ/ صديق الله بدر

 

د ماشومانو او تنکيو ځوانانو ټلوېزيون

 

 

د کلید ګروپ د تحقیقي خبریال د څېړنو له مخې دم ګړۍ په ټول افغانستان کې ۳۹ ټلوېزيوني شبکې فعالې دي چې کم شمېر یې له يوه کال راهيسې ازمېښتي خپرونې لري.

که څه هم يو زیات شمېر خلک په دې ګروهه دي چې يو شمېر ټلوېزيونونه تر ډېره پر بهرنيو فلمونو او سريالونو چلېږي او خپل خالص تولید يې کم دی؛ خو بیا هم يو شمېر دغو ټلوېزيونونو د ځينو جدي، علمي، جالبو او تفریحي خپرونو په وړاندې کولو د خلکو پام ځانته اړولی دی.

ادامه نوشته

کتابپېژندنه: لنډې کيسې به څنګه لیکو؟

کتاب پېژندنه/ صديق الله بدر

لنډې کيسې به څنګه ليکو؟

 

لنډې کيسې به څنګه ليکو د عرب ليکوال حسین القباني اثر دی چې ځوان ليکوال محمد اجمل پسرلي پښتو کړی. دغه کتاب په ۱۳۷۹ لمریز کال د داستانونو مجلې د شپږمې ګڼې پر ځای په ۱۳۹ مخونو کې چاپ شوی دی.

دغه اثر په لسو فصلونو کې د لنډې کيسې اساسي تکنیکونه راته بیانوي.

په لومړي فصل کې ليکوال د (کيسه فن که استعداد) تر سرلیک لاندې، د کيسې پر ډولونو، ژبه، اساسي توکو او د لنډې کيسې او ناول ترمنځ په توپیرغږېږي.

ادامه نوشته

رپوټ: د سحر د ادبي خدمتونو د درناوي غونډه

رپوټ/ صديق الله بدر

د سحر د ادبي خدمتونو د درناوي غونډه

قلم ټولنې د نوښتګرو افغان ليکوالو لپاره پخپلو نوبتي غونډو کې د ليکوال او شاعر علم ګل سحر د آثارو د مخکتنې او ادبي خدمتونو د درناوي غونډه وکړه.

په دې غونډه کې د هېواد ۶۰ تنو مخورو نارينه او ښځينه ليکوالو برخه درلوده.

دا غونډه د جوزا په ۵مه د قلم ټولنې په انګړ کې د دغې ټولنې د مشر سید فخرالدين هاشمي په پرانستونکې وينا پیل شوه.

هاشمي، علم ګل سحر نوښتګر، فعال او خدمتګار شاعر او ليکوال وباله او زیاته يې کړه چې د سحر د مينې او جګړې په نوم ناول د افغانستان يو تاريخي حقیقت بیانوي او کومې پېښې او انځورونه چې په کې راغلي؛ حقیقي دي. هاشمي همدارنګه د سحر شعر و شاعرۍ په اړه يوه لنډه يادونه هم وکړه او ويې ويل، ترکيبونه یې ساده او په عين حال کې شاعرانه دي.

ادامه نوشته

لنډه کيسه: حق الزحمه

لنډه کيسه

ليکوال: صديق الله بدر

حق الزحمه

 

نور کله زما پر ټلفون او دفتر ته يې په ورتګ ډېر خوشالېده، خو دا وار تر يوه کال وروسته لومړی ځل و، چې احساس مې وکړ، نه مې ټلفون ته خوشاله و او نه هم دفتر ته يې په ورتګ. دفتر کې يوازې ناست و، ویل يې دوو ملازمانو يې څلور ورځې رخصت اخستی او يوه ته يې يو ساعت مخکې اجازه ورکړه، چې کور ته لاړ شي. ما خپل ساعت ته وکتل، څلورو بجو ته يو ساعت وخت پاتې و. هغه وويل: (( ملازم مې غوښتل، چې که تر رخصتۍ پورې يې په فروشګاه کې څه ارزانه سودا لاس ته راشي او بيا د عملې موټرو ته ځان راورسوي.))

ادامه نوشته

د سيمو تاريخي جغرافيه: پنجوايي

د سيمو تاريخي جغرافيه (له علامه رشاد سره مرکې)

مرکه کوونکی: صديق الله بدر (۱۳۸۳)

پنجوايي

 

 

پوښتنه: درنه استاده! د پنجوايي تاريخي بهير له كوم وخته راهيسې پيلېږي او جغرافيايي موقعيت يې څه ډول دى؟

ځواب: په كدهار كې يوه ولسوالي د پنجوايي په نامه يادېږي، دا ولسوالي ډېره سمسوره ده، ډير حاصلات ځنې اخستل كيږي، په دې ولسوالۍ كې تقريباَ 24 زره جريبه ځمكه باغونه او ۹۰ زره جريبه كروندې دي.

د دې ولسوالۍ ۳۶ يا ۳۷ لوى كلي دي، چې مركز يې د پنجوايي كلى دى او نور كلي يې سپېروان، زنګاوات، پاشمول، مشان، تلوكان، كلك، سلوغۍ، اشوغه، ناخنۍ، ماشور، صالح خان، صلوات او نور ډېر آباد كلي دي.

ادامه نوشته

کره کتنه: ځانمرګی؛ مقصديت او انځورګري

کتنه

ليکوال: صديق الله بدر

ځانمرګی؛ مقصديت او انځورګري

 

 

هره ليکنه که هغه سياسي، ټولنيزه، تاريخي، علمي او يا ادبي وي؛ خپل ځانګړي اصول لري، خو د دې لپاره، چې دغه ليکنه حد اقل د ټولو لپاره يو څه د درک وړ وي په کار ده، چې په هغه کې د ژبې په کارولو کې تر هر څه زیات دقت وشي. د دې خبرې معنی دا ده، چې هره ليکنه خپله ژبه لري او ښايي، چې د وضاحت اصل ته په کې ډېره توجه وشي. ښه او مسلکي ليکوال تل هڅه کوي، چې خپله تجربه او فکر د يادو ځانګړنو په نظر کې نيولو سره نورو ته انتقال کړي.

ادامه نوشته

کتاب پېژندنه: نوې ژبپوهنه او ژبني مسايل

کتاب پېژندنه

ليکوال: صديق الله بدر

نوې ژبپوهنه او ژبني مسايل

 

د خوشالۍ ځای دی، چې بيا هم  د يو بل کتاب په پېژندلو سره له تاسو سره  يم او يو ‎ښه علمي کتاب درپېژنم. دغه کتاب نوې ژبپوهنه او ژبني مسايل نومېږي.

نوې ژبپوهنه او ژبني مسايل؛ د هيواد د نوميالي ادبپوه، تاريخ پوه او ژبپوه ارواښاد استاد پوهاند حبيب الله تږي؛ يو ډېر ارزښتمن اثر دی، چې د ۱۳۸۹ لمريز کال په لومړيو کې په ننګرهار کې د ختېزې سيمې ليکوالو او ژورنالستانو د خپلواکې ټولنې له خوا د اصيلې افغاني موسيقۍ د ودې او پراختيا د جوړ شوي سيمينار په وياړ په ۱۰۹ مخونو کې په دانش مطبعه کې چاپ شوی دی.

ادامه نوشته

د سیمو تاریخی جغرافیه: پښين

د سیمو تاریخی جغرافیه: (له علامه رشاد سره مرکې)

مرکه کوونکی: صديق الله بدر (۱۳۸۲)

پښين

 

پوښتنه: درنه استاده! كه وواياست، چې د پښين تاريخي بهير له كوم وخته راپيلېږي، ډيره مهرباني به مو وي.

ځواب: پښين د افغانستان خاوره وه او تر هغه چې امير محمد يعقوب خان په ګندمك كې د ګندمك منحوسه تړون له انګليسانو سره نه و لاسليك كړى، پښين د كندهار له توابعو څخه و. كندهار تر ږوبه او تر پښينه پورې او حتى د ابوالفضل په قول تر دوكۍ پورې د شرق خوا ته غځيدلى و.

پښين، د كوږك تر غره، چې ور واوړو، د كوږك د غره په ها خوا واقع دى او د دې سيمې جنوب

ادامه نوشته

کتابپېژندنه: افغانستان پېژندنه

کتاب پېژندنه

ليکونکی: صديق الله بدر

افغانستان پېژندنه

 

افغانستان پېژندنه؛ د ښاغلي اورنګزېب ارشاد تحقيقي تاريخي کتاب دی. دغه کتاب، په ۱۳۸۴ لمریز کال د زرو ټوکو په شمېر په ۵۷۹ مخونو کې په ښکلي قطع او صحافت دانش خپرندويې ټولنې چاپ کړی. پر دې کتاب ښاغلو ليکوالو: استاد حبيب الله رفيع او محقق محي الدين هاشمي سريزې کښلې دي. په دې کتاب کې په ترتيب د افغانستان د تاريخ، جغرافيې، ژبې او ادبیات، مطبوعاتو، کلتور، تاريخي آبداتو، صنایعو، کرنیزو حالاتو، ښوونې او روزنې، مشهورو شخصيتونو او د دې وطن د طبيعي زېرمو په اړه په لنډ ډول معلومات رانغاړل شوي دي.

ادامه نوشته