کره کتنه: ساده خو پر نويو تجربو ولاړه شاعري

ليكوال: صديق الله بدر

ادبي ګزارشي ليكنه (۱۰)

 

ساده خو پر نويو تجربو ولاړه شاعري

 

كله، چې د پښتو معموله او مروجه شاعري په دقيق ډول له نظره تېروو، دې پايلې ته رسېږو، چې تر ډېره بريده زموږه شاعري تقليدي بڼه لري او د پښتو شعر له سباوونه ډېرى مفاهيم بيا بيا په كې تكرارېږي. دغه نيمګړتيا ښايي له دې كبله راپېښه وي، چې زموږ ډيرى شاعران شعر ته په جدي نظر نه ګوري. دا نيمګړتيا د دې سبب شوې، چې پخپل شعر كې ډېر كم د نويو تجربو شاهد واوسو. دغه نيمګړتيا هغه وخت ډېر ښه احساسوو، چې وخت په وخت د خپلو يو شمېر شاعرانو په كلام كې له فني او مانيز پلوه له نوېو تجربو سره مخ كېږو، چې په څرګند ډول د شعر په نسبت د هغوى د پوره رياضت ښكارندويي كوي.

په دې ادبي رپوټ كې همدې موضوع ته په پام سره، د هغه شاعر په شعر و شاعرۍ درسره خبرې كوو، چې رياضت د ښه شعر د پنځولو اصل ګڼي: (( كېداى شي، چې الهام سړي ته راشي، مګر د الهام او شعر ترمنځه ډېره فاصله ده. دا فاصله پخپله نه ډكېږي، هغو شاعرانو، چې دا فاصله په برياليتوب سره ډكه كړې ده، هغه يې د رياضت له لارې كړې ده.))

دى زموږ د بهير هغه شاعر دى، چې په شعر كې د خيال تر څنګ د كلماتو سم اوډون، د ژبې ساده والي او د پيغام شته والي ته ډېر ارزښت وركوي، خو د شعر د شعاري كېدلو مخالف دى: (( زما په نظر ښه شعر، هغه شعر دى، چې پيغام ولري، خو شعار ونه لري. كلمات يې داسې غوره شوې وي، چې يو تربله سره وپېيل شي او داسې نه وي، چې يو ټكى سړى ترې وباسي او بيا هم شعر پخپل حال پاتې شي او اضافي څه بايد په كې نه وي. درېيم شرط، چې زه ښه شعر ته پرې قايل يم، هغه دا دى، چې ښه شعر بايد په ساده ژبه وي. زموږه په پښتو كې هم دا مرض شته دى، خو په دري كې زيات دى، چې اكثره لغت پرانۍ كوو. دغه كار زما په نظر له ښه شعر سره نه جوړېږي.))

ادامه نوشته

پروين فيض زاده ملال؛ د درد او ښځينه احساساتو انځورګره

ليكوال: صديق الله بدر

ادبي ګزارشي ليكنه(۹)

 پروين ملال؛

 

د درد او ښځينه احساساتو انځورګره

 

سفر                                                                                                

په الوتكه كې

څنګ ناستې مسافرې

رانه وپوښتله

 لكه، چې څوك دې نشته

داسې يوازې

په سفر، چې درومې؟

ما ويل نه!

خو يو وخت داسې نه وو

داسې يوازې نه وم

هغه

په داسې په سفر لاړ،

 چې بيا راستون نه شولو.

دا د پښتو شعر وشاعرۍ د معاصرې دورې، د هغې درنې څېرې هستونه ده، چې د خپلو پر سوزه شعرونو له بركته د درد ملكه ګڼل كېږي. دا درنه شاعره پروين فيض زاده ملال ده، چې پخپل هر شعر كې ښځينه احساسات په هغه خپله رښتينې او صميمانه بڼه انځوروي او شعر د يو مخصوص حالت زېږنده ګڼي: (( شعر د يو داسې مخصوص حالت زېږنده دى، چې په انسان باندې راځي. احساس ورته ووايم كه عاطفه ورته ووايمه، خو د يو حالت مولود دى، چې په خاص انسان باندې راځي، نه په عادي انسان.))

ادامه نوشته