ليكنه: محمد صديق پسرلى؛ زموږ د پېر استاد او غزل سالار شاعر

ليكوال: صديق الله بدر

ادبي ګزارشي ليكنه ( ۷)

محمد صديق پسرلى؛

 

زموږ د پېر استاد او غزل سالار شاعر

 

 كه څه هم محمد صديق پسرلى په اوسني پېر كې د هندي سبك لاروى شاعر گڼل كېږي، خو په شعرونو كې يې د جوت فكر او پيغام شتون، دى د يوې جلا لارې او سبك څښتن شاعر راپيژني، ځكه د ده شعر پر ښكلاييز اړخ سربېره جوت مانيز اړخ هم لري او دا هغه خصوصيت دى، چې ډېرى ادبپوهان يې د لويو شاعرانو خاصه او ځانګړنه په ګوته كوي.

كله چې د دغه استاد شاعر، شاعري له نظره تېروو پر كوم واقعيت، چې ډېر باوري كېږو هغه دا دى، چې دى يو فطري شاعر دى او شاعري يې په فطرت كې ګډه ده، دا خبره ځكه كوم، چې پخپله استاد پسرلى هم په همدې نظر دى او ښه شاعري هغه شاعري ګڼي، چې فطري وي: ((داسې ډېر خلك وينم، چې په ډېر كم عمر باندې شعر وايي او ډېر خلك دي، چې تر ډېره عمره يا كاله پورې كوښښ كوي، خو بيا هم يو شعر نه شي ويلاى. زه د دې خبرې طرفدار يم، چې بعضې خلك فطري شاعران دي او په لږ لوست او لږو معلوماتو ښه شيان ويلاى شي، خو بعضې خلكو ډېر تحصيل هم كړى وي، ډېر كوښښ هم كوي، ډېر زحمت هم وباسي، ان داسې خلك مې ليدلي، چې په يوه غزل باندې شپې او ورځې تېروي او بالاخره په ظاهره په غزل كې يې كوم نقص هم نه وي، خو ليكن هيڅ خوند نه لري او دا ځكه چې دى فطري شاعر نه دى.))

ادامه نوشته

شعر: تږى ګريوان

ويناوال: صديق الله بدر

تږى ګريوان

 

ښــه مــې ګــورې، ډېر ارمانه ستــړى يم

مــــه مــــې لټـــوه جــانــانــه ستــړى يم

نه مــې شته سكـون، قرار مې نشته دى

ډېـــر لـــه دې مكـــان زمـــانــه ستــړى يم

څــــه كـــه ســره لمبــه رالــره ځمكه شوه

 ستــا د لاســه هـــم اسمـانـه ستــړى يم

 وچـې مــې چينــې د ستـــرګو نــه ګــوري

تــږى، لـه دې خپــل ګـــريوانـــه ستــړى يم

 دومـره بـــدره ستــــړى لـــه چــا نـــه يمـــه

 څـومــره چـــې لــه خپله ځانـه ستــړى يم

۱۳۸۷/۶/۱۸

ادامه نوشته

لنډه كيسه: فرمان

لیکوال: صدیق الله بدر

فرمان

سيما د خپل مېړه په ليدو، چې په دوو چګسونو، په ډېرې خوارۍ ستړى اوستومانه پر دروازه راننوت، په منډه د كور د خاوندې له كوټې د هغه مخې ته ووته، هغه يې له لاسه ونيو او كرار كرار خپلې كوټې ته وخوځېدل.

په تګ تګ كې سيما له ځانه سره لګيا شوه:(( ښه شو، هغه دې په دار كړي، زجر كشه دې كړي.))

مېړه يې ځاى په ځاى ودرېد:(( څوك دې په دار شي، د چا خبره كوې، كه د هغه ظالم خبره كوې، هغه څوك په دار كولى نه شي، دا چې بندي شو، دا هم لويه خبره ده.))

د خاوند له دې خبرې سره، د سيما د څو شېبو مخكې نيمه خوشالي يو دم په غم بدله شوه، په سترګو كې يې اوښكې ډنډ شوې او داسې ورو ورو او په ډېر زحمت يې د كوټې په لور ګامونه اوچت كړل،  ته وا ډېر دروند پېټى پر ولو وړي.

د كوټې په يو كنج كې غلې كېناسته او په ژړا سر شوه. خاوند يې هم نږدې ورسره كېناست او ويې ويل: (( ژاړه مه، مه خپه كېږه، هسې په ناپامۍ كې مې دا خبره له خولې ووته. ما ته خپل سوګند په ياد دى، زه به بيا هيڅكله هغه خبره نه در په يادوم، خو تا څه داسې خبره وكړه، چې ما ويل د هغه خنځير زاني خبره كوې.))

ادامه نوشته

مرکه: هرات

مركه: صديق الله بدر

د سيمو تاريخي جغرافيه(۱۴)

هرات

له علامه استاد رشاد سره مركې

پوښتنه: درنه استاده! كه مهرباني وكړئ د هرات په تاريخي او فرهنګي بهير يو څه رڼا واچوئ خوشاله به شوو.

ځواب: هرات د افغانستان له زړو او پخوانيو ښارونو څخه دى، چې اوس هم يو ولايت په دغه نامه يادېږي.

د هرات ذكر د اوستا په هغو شپاړسو ايالتونو كې راغلى دى، چې د اريانا ويجې اجزا وه او هلته د هريوا په نامه ظبط دى. وايي، چې سكندرمقدوني، چې په ۳۲۹ قبل الميلاد كې پر هرات وكړله هلته يې يوه سكندريه جوړه كړه او بيا يې له هغه ځايه په كندهار باندې بريد وكړ.

ادامه نوشته

مرکه: کابل

مركه: صديق الله بدر

د سيمو تاريخي جغرافيه(۱۳)

كابل

له علامه استاد پوهاند رشاد سره مركې

پوښتنه: درنه استاده! د كابل ترټولو زوړ نوم څه شى دى او تر ننه په كومو نومونو ياد شوى دى؟

ځواب: د كابل ترټولو زوړ نوم كوبها دى، كوبها په رګويد كې راغلى دى. رګويد د ويدونو ډېر مهم او لومړى جز دى. وايي، چې په ريګويد كې د هندوكش د جنوب د څو سيمو نومونه راغلي دي او دا د دې لپاره دليل كېداى شي، چې دا كتاب په دغو سيمو كې ليكل شوى دى. هغه جغرافيايي نومونه دا دي: كوبها د كابل لپاره، كرومو د كرمې لپاره، ګوماتي د ګوملې لپاره، سواستو د سوات لپاره او داسې نور.

ادامه نوشته

مرکه: وردگ

مركه: صديق الله بدر

د سيمو تاريخي جغرافيه(۱۲)

وردګ

له علامه استاد پوهاند رشاد سره مركې

پوښتنه: درنه استاده! مهرباني وكړئ وواياست، چې د وردګ تاريخي بهير له كوم وخته راهيسې پيلېږي؟

ځواب: د افغانستان لوى تاريخ ليكونكى ارواښاد احمد علي خان كهزاد پخپل كتاب( د افغانستان پخوانى تاريخ) كې يو ځاى ليكي: " ورديګا او برسايا( وردګ، بړيڅي) په ويدونو كې راغلي دي."

د ويدونو زمانه، د حضرت محمد(ص) تر زوكړې دوه يا دوه نيم زره كاله پخوا ده او دا به په اغلب ګمان په تاريخي اسنادو كې د ويردګ يا وردګ تر ټولو لرغونې يادونه وي.

ادامه نوشته