مرکه: غور

مركه: صديق الله بدر

 

د سيمو تاريخي جغرافيه( ۶)    

غور

 

 

له علامه استاد پوهاند رشاد سره مركې

 

پوښتنه: درنه استاده! كه مهرباني وكړئ د غور پر تاريخي او جغرافيايي موقعيت رڼا واچوئ، خوشاله به شو.

ځواب: غور د افغانستان په منځ كې يو واقع ولايت دى، چې څلور حدوده يې په دې ډول دي: ختيځ ته يې د هزاره ګانو نوى جوړ شوى ولايت دايكندي، شمال ته يې د جوزجان او د فارياب ولايت د غرجستان سيمه پرته ده، لوېديځ ته يې فراه او جنوب ته يې د هلمند د باغران سيمه واقع ده.

د دې ولايت مركز چغچران نومېږي، چغچران د كاسې په دره كې دى، موږ په پښتونستان كې د كاسې يا كسې په نامه يو غر لرو، چې هلته پښتانه اوسي او دا غر له شماله جنوب ته له پاميره تر بلوچستانه پورې غځېدلى دى. دغه د نامه مماثلت دا ښيي، چې د چغچران دره هم يو وخت د كاسيانو د اوسېدلو مركز و او كسې غر هم د كاسيانو د اوسېدلو ځاى دى. كاسي كلمه، چې ده په اور مړي ژبه كې پښتون ته وايي.

ادامه نوشته

مركه: باميان

مرکه: صدیق الله بدر

 

د سيمو تاريخي جغرافيه(۵)       

 

باميان

 

 

له علامه استاد پوهاند عبدالشكوررشاد سره مركې

 

پوښتنه: درنه استاده! د باميان تاريخي بهير څه ډول دى او د تسميې وجهه يې څه ده؟

ځواب: باميان، د افغانستان په منځنۍ برخه كې يو ډېر زوړ او پخوانى نوم دى، چې د يوه غره په څنګ كې د واقع سيمې لپاره استعمالېږي، په دغه غره كې د بودا دوې مجسمې ولاړې دي، چې يوه يې ۵۳ متره او بله يې ۳۵متره جګوالى لري.

دا بتان تقريبا ۱۸۰۰ كاله دمخه دلته جوړ شوي دي او د بودايي دين پيروان به لكه مسلمانان، چې حج ته ځي، دغسې د دغه بتانو د زيارت لپاره راتلل.

د باميان كلمه له دوو اجزاوو څخه جوړه ده، چې يو بام ده او بل يې يان. د بام جز، چې يې دى د رڼا معنى لري، تاسو په فارسي كې په بامداد او بامدادان كې دا وينئ،

ادامه نوشته

لیکنه:عبدالعزيز بابا جان

ليكوال: صديق الله بدر

 

نامتو څېرې(۶)

عبدالعزيز بابا جان

 

عبدالعزيز الكوزى كندهارى مشهور په بابا جان د مرزا عطا محمد خان الكوزي كندهاري زوى، په ۱۲۶۶ لمريز كال په غزني كې زېږېدلى دى. هغه وخت د ده پلار د غزني مستوفي و. د عبدالعزيز كورنۍ يوه ډېره علمي كورنۍ وه او دى له هماغه وړوكتوبه د خپلې دغې علمي كورنۍ په سيوري كې رالوى شو او د وخت مروج او متداول علوم يې زده كړل. 

ادامه نوشته

مرکه: خوږياڼي

مرکه: صدیق الله بدر

 

د سيمو تاريخي جغرافيه(۴)                     

 

                                           خوږياڼي

 

                          له علامه استاد پوهاند رشاد سره مركې

 

پوښتنه: درنه استاده! كه مهرباني وكړئ وواياست، چې په ننګرهار كې واقع د خوږياڼيو د سيمې تاريخي بهير څه ډول دى؟

ځواب: د خوږياڼي په نامه رښتيا هم په ننګرهار كې يوه سيمه شته، خو دا نوم يوازې د دغه خوږياڼيو لپاره نه استعمالېږي، بلكې د كندهار په ارغسان كې يو كلى چې د بولدك په ولسوالۍ پورې اړه لري، هغه هم د خوږياڼيو په نامه يادېږي. د كندهار په معروف كې، چې د ارغسان په شرق كې پروت دى هلته هم يو كلى د خوږياڼي په نامه شته. همدا رنګه د غزني په قره باغ كې هم يو كلى د خوږياڼيو په نامه شته، چې په دې ډول موږ ته د خوږياڼيو په نامه څلور ځايونه معلوم دي، خو اوس به خاصتا د خوږياڼيو د هغې سيمې په باب بحث وكړو، چې په ننګرهار كې واقع ده.

ادامه نوشته

مركه: كلات

مركه: صديق الله بدر

 

د سيمو تاريخي جغرافيه( ۳)

 

كلات

 

له علامه استاد پوهاند رشاد سره مركې

 

پوښتنه: درنه استاده! كه مهرباني وكړئ او وواياست، چې كلات څه معنى ښندي او كوم تاريخي بهيرونه يې تر شا پريښي او څو سيمې په دې نامه شته دي؟

ځواب: د كلات لغوي معنى هغه كلا ده، چې پر غونډۍ يا د غره په لمنه كې هسكه ودانه وي، فارسي شاعر فردوسي يو زرو څو كاله پخوا په شهنامه كې د كلات كلمه استعمال كړې ده، دى وايي:

ادامه نوشته

مرکه: بدخشان

مركه: صديق الله بدر

د سيمو تاريخي جغرافيه( ۲)    

 

بدخشان

 

له علامه پوهاند عبدالشكور رشاد سره مركې

 

پوښتنه: درنه استاده! د بدخشان تاريخي بهير له كومه وخته راپيلېږي او جغرافيايي موقعيت يې څه ډول دى؟

ځواب: بدخشان د افغانستان په شمالشرقي ګوټ كې واقع دى، د بدخشان شمال ته د امو رود بهېږي، چې د هغه ځاى خلك يې سرچينې ته نږدې د پنج رود يا درياى پنج بولي، خو تر هغه را ايسته د امو د رود په نامه يادېږي.

د بدخشان جنوبي برخه، چې ده هغه د هندوكش په غرونو محاطه ده او غرب ته يې د تخار ولايت واقع دى، د بدخشان يوې ولسوالۍ كشم ته نږدې د كلفګان ولسوالي واقع ده.

ادامه نوشته

شعر: د عشق ژباړه

ويناوال: صديق الله بدر

 

د عشق ژباړه

 

زه او جـــان په وجـــود لرې خـــــو نږدې يو ســــره

پــه مينه سيوري ته ناست موږه يـو دواړه د عشق

لكـــــه انګـرېز راتـــه غـــږېږي زه پـــــرې نه پوهېږم

حسن خو ګران دى شي اسانه به په ژباړه د عشق

ادامه نوشته