ليكنه: زابلي، په افغانستان كې د بانكدارۍ بنسټګر

ليكوال: صديق الله بدر

زابلي؛

په افغانستان كې د بانكدارۍ بنسټګر

د يو شمېر نورو افغاني سوداګرو په ملتيا يې د ملي بانك او سهامي شركتونو بنسټ كېښود.

عبدالمجيد زابلي د عبدالحكيم خان تره كى زوى، په ۱۲۷۱ لمريز كال په هرات كې زوكړى و. پلار يې په مشهد، تاشكند او بخارا كې په تجارت او سوداګرۍ بوخت و.

زابلي خپلې لومړنۍ زده كړې په هرات كې سر ته ورسولې او په اماني دوره كې په مستوفيت او ګمركاتو كې په دنده وګومارل شو، چې په ګمركاتو كې تر يوې لنډې مودې خدمت وروسته يې ماموريت پرېښود او د لوړو زده كړو لپاره تاشكند ته لاړ او بيا له هغه ځاى نه يې مسكو او المان ته هم سفرونه وكړل.

په مسكو كې د استوګنې په وخت كې ده خپل كور د افغانستان سفارت ته وركړ او د افغانستان سفارت په كې ځاى پرځاى شو.

ادامه نوشته

ليكنه: لونګ، د مينې او عاطفې شاعر

ليكوال: صديق الله بدر

 

ادبي ګزارشي ليكنه(۵)

 

 

 

 

لونګ؛ د مينې او عاطفې شاعر

 

 

دا ځل د روان ادبي بهير پر هغه ځوانه څېره درسره غږېږم، چې شعرونه يې د لونګو وږمې خوروي، مينه او عاطفه په كې څپې وهي او يو درد يې شعر ليكو ته هڅوي: ((چې څه مې د شعر په نوم ليکلي، هغه د خپل زړه درد رااخيستی يم، ما د خپل زړه درد د کاغذ مخ ته راوړی او بيا هغه مې له نورو سره شريك كړى دى.))

دا شاعر او دا ليكوال، ښاغلى مختار لونګ دى، چې شعر د زړه غږ بولي او د شاعر رياضت او پر موضوع د هستونكي حاكميت د ښې هستونې لامل ګڼي: ((هره ليکنه د شاعر د خپل زړه غږ دی، هر چا خپل يو درد را اخيستی او هغه يې د خلکو مخې ته ايښى وي، خو كه چېرته هستونكى( شاعر يا ليكوال) پر موضوع ډېر حاکم وي، هغومره ورته سړی ښه ويلی شي.))

ادامه نوشته

لنډه كيسه: په وينو سور ګل

ليكوال: صديق الله بدر

 

په وينو سور ګل  

 

هوسۍ نن ډېره ستړې ښكارېده، سم كار يې نه شوى كولاى، له ماسپښينه ترمازيګره ايله نيم پنډ اغزي يې راټول كړي وو، زړه نازړه يې په لور باندې اغزي له بېخه را ايستل. يو بوټى به يې، چې راوويسته لس، پنځه لس دقيقې به يې دمه جوړوله.

لمر په غرغړو و، چې دې خپل پنډ وتاړه او هغه يې سپك راپورته كړ، يو دوه ګامه يې لا نه وو اخيستي، چې پنډ يې درز په ځمكه وغورځاوه او له ځانه سره يې وويل: ((نه، نه! دا خو ډېر كم دي، ورينداره به مې بيا راباندې غوسه كوي.))

ادامه نوشته

لنډه كيسه: وروستۍ دوكه

ليكوال: صديق الله بدر

 

وروستۍ دوكه

 

شيبا يو ساعت مخكې له ښوونځي ووته او ډېره خوشاله ښكارېده. خپل ساعت ته يې وكتل او بيا په چټكو ګامونو په لاره پلې شوه. د هغې خوشالي شېبه په شېبه زياتېدله او لا نور يې هم خپل ګامونه ګړندي كول. تر يو ځايه پورې چې راورسېده، له ځانه سره يې وويل: ((زه هم عجيبه لېونۍ يم خو په موټر كې به راتلم، هسې ځان ستړى كوم.))

هغې شا ته وكتل او بيا ځاى پرځاى د سړك پرغاړه ودرېده، چې كوم موټر ته لاس ونيسي، خو دم شېبه خيالولې شوه: ((نه! ولې بېړه وكړم، پرېږده، چې لږ وځورېږي، دومره وخت ما ورته انتظار وكړ اوس  يو څو شېبې دې دى، سخته تېره كړي)) او په همدې سوچونو كې بيا پلې وخوځېده.

ادامه نوشته

لیکنه: ټال؛ د رنګينو خيالونو زرين ټال

ليكوال: صديق الله بدر

 

ټال؛ د رنګينو خيالونو زرين ټال

 

 

د حكمت الله مليار د شعري ټولګې د خپرېدو په هيله

 

زما په اند ښه شعر هغه شعر دى، چې په ښكلو او سندريزو لفظونو پسوللې خبره او سندريزه ښكلا ولري. له نېكه مرغه پر كومې شعري ټولګې، چې درسره غږېږم شعرونه يې له همدې كمال نه برخمن دي او فكر او خيال په كې څپې وهي.

هو! د مليار شعر همدا خصوصيت لري، يعنې د فكر او خيال يو ګډ سندريز تركيب دى، چې په هر بند كې ښكلى غزليز انداز لري:

په ما تـږي دا څــه تنــدر له پاســـه پــرېوتلى

راكړى جام مې څو ځلــې له لاســــه پرېوتلى               

ملالې د لنډيو په شرنګي باندې يې جګ كړه

د هسكـــو برېتــور ځلمـــى لـه اسـه پرېوتلى

                                                    تر پايه

كه څه هم مليار، په بيلابيلو فورمونو كې شاعري كړې، خو ډېر ځله يې د غزل ناوكۍ تر ګوتو نېولې.

ادامه نوشته

لیکنه: علم گل سحر؛ پر خپلو تجربو ولاړ كيسه ليكونكى

 

ليكوال: صديق الله بدر

 

ادبي ګزارشي ليكنه(۴)

 

علم ګل سحر؛

  

پرخپلو تجربو ولاړ كيسه ليكونكى

 

 

                                            

د پښتو اوسنۍ لنډه كيسه د ګڼو ښكلاوو او ځانګړنو لرونكې ده، چې په دې لړ كې د نثري اسلوبو په پام كې نيول او د خپلو تجربو بيانول هغه دوې ځانګړنې دي، چې زموږ ځوان كيسه ليكوال ورته ډېره توجه كوي. علم ګل سحر يو له همدغو كيسه ليكوالو څخه دى، چې ډېره هڅه كوي په روانه او ساده ژبه كيسې وليكي او هره كيسه يې د ټولنې د واقعيتونو منعكسونكې او د ده د خپلو تجربو پر بنسټ ولاړه وي. سحر هغه څه ليكي، چې ده پخپله ليدلي او تجربه كړي وي. لكه، چې پخپله وايي: (( زما اكثره كيسې، چې دي، د خپلو تجربو محصول دي، يعنې له څه شي نه، چې ډېر متاثر شوى يمه، كه هغه مينه وي او كه جګړه په هغه اساس باندې مې كيسې ليكلې دي، ډېر ځله هغه څه مې كښلي چې ما پخپله ليدلي او كتلي دي))

ادامه نوشته

لنډه كيسه: هغه لاندې کښېنوئ!

ليكوال: صديق الله بدر

هغه لاندې کښېنوئ!

 

مازيګر څلور بجې وې، له ډېرو مخابرو او ټيلفونونو ستړى شوى وم، غوښتل مې يو څه د وخته کور ته لاړ شم، چې مخصوص ټيلفون وشرنګېد، غوږۍ مې جګه کړه:

- السلام عليکم.

- وعليکم السلام

- امر وکړئ!

- ګل خانه! ته يې؟

- هو، صاحب! زه يم.

ادامه نوشته