ليكنه: دروېش؛ د جلا سبك، خوند او رنګ شاعر

ليكوال: صديق الله بدر

 

ادبي ګزارشي ليكنه(۳)

 

 

دروېش؛ د جلا سبك، خوند او رنګ شاعر

 

 

 

دا ځل يو داسې پښتون شاعر درپېژنم، چې افغانستان د هغه اېډيال دى او د خپل كلام په هر بند كې افغانستان او د هغه زخمونه انځوروي:

( زما دغه هرڅه د افغانستان د دې غميزې په پس منظر كې دي، دا كه توره ده هم كه په دار ځړېدل دي او كه وينې دي كه زخمونه دي. تاسو پوهېږئ چې په دې پنځه ويشت دېرش كاله كې څومره زخمونه لګېدلي دي، څومره انسانان شهيدان شوي دي، څومره توپونه ورېدلي دي، څومره اسلحې استعمال شوې دي. د ټولې دنيا اسلحه دلته په دې خاوره استعمال شوې ده. د دې په نړولو كې دا ټولنې برخه اخيستې ده، هيڅ يو داسې ملك به نه وي، چې په ورانولو كې يې بې برخې پاتې شوى وي. نو دا يوه دومره لويه غميزه ده، چې د دې دغه درد، دغه غم كه د ټولې دنيا په شاعرانو تقسيم كړې نو د هغوى كار پرې كېږي. د هغوى په شاعري كې په كار ده، چې د دې اظهار وشي.)

 

 دا په افغانستان او افغانانو مين شاعر ښاغلى دروېش درانى دى. زموږ د پېر هغه شاعر، چې په روانه ژبه او خوږه موسيقي كې، مينه او دردونه رانغاړي او هر بيت يې د يو لوړ انساني پيغام لېږدونكى دى.

ادامه نوشته

لیکنه: باز؛ د مينې په انداز كې

ليكوال: صديق الله بدر

 

ادبي ګزارشي ليكنه (۲)

 

باز؛ د مينې په انداز كې

 

 

د سپوږمۍ چمبه راواخله، ورته ستوري په گډا کړه

مرورې دي سندرې، لږ يې توري را پخـــــــلا کړه

 

په نظـــــر رابانـــدې وڅښــه، د ښکلا د مۍ جامونه

اوږده غاړه صراحي کړه، اموخته مې په صهبا کړه

 

د زړگـــي پـــه للمــه دښـــته، د ارمـان زړي کرمه

د بـــــاران په شان وريږه، چيرته شنه مې تمنا کړه

 

تخـــــيل کـــــــــې جوړومه، ستا د مينې د ښکلا بُت

بُتکده د خيال حرم کړه، لږ خو ما د ځان په خوا کړه

 

څنگه غلـــــی ناست يې بازه؟ وزرونـه دې خواره کړه

د کوترو سيل تيريږي، څه خو شور څه خو غوغا کړه

 

دا په تخيل كې د مينې د ښكلا بت جوړونكى بازمحمد عابد دى، چې له نن څخه ۴۰ كاله مخكې د ننګرهار ولايت د بېسودو ولسوالۍ د ثمرخېلو په كلي كې د شهزاده په كور كې، زېږېدلى دى.

عابد تر يوولسم ټولګي پورې زده كړې پخپل كلي كې وكړې او بيا يې د هجرت سختيو ته مټې ونغاړلې. په پېښور كې يې له كار او روزګار سره سره ايله دومره وكړاى شول، چې د شاه دوشمشېره له لېسې څخه د دولسم ټولګي برى ليك تر لاسه كړي.

ادامه نوشته

ليكنه: پښتو نثر؛ وده او ستونزې

ليكوال: صديق الله بدر

ادبي ګزارشي ليكنه(۱) 

يادونه:

دا زما د ادبي ګزارشي ليكنو لومړۍ بېلګه ده، چې له تاسو سره يې شريكوم. هيله ده نيمګړتياوې يې را په ګوته كړئ. پر دې سربېره د يادونې وړ بولم، چې د شپيتو په شاوخوا كې دا ډول نورې ليكنې هم لرم، چې وخت په وخت به يې له تاسو سره شريكوم. په دغو ادبي ګزارشي ليكنو كې د پښتو معاصر نظم او نثر پر همدې اصل او معيار ارزول شوي دي.

 

پښتو نثر؛ وده او ستونزې

 

 

 

 

 

د ادبپوهانو په نظر، نثر چې يوه عربي كلمه ده، په لغت كې شيندلو او تيتولو ته وايي او په اصطلاح كې هغه وينا ده، چې وزن او قافيه نه لري.

د نثر اصطلاحي تعريف يو څه د تامل وړ ښكاري، ځكه د هرې ژبې ليكوال او ادب پېژندونكي په دې معترف دي، چې نثر پخپل پراخ مفهوم سره، منظمه اهنګواله بېلګه نه لري. دا په دې معنى ده، چې نثر د يو ډول اهنګ او موسقيت لرونكى دى.

نوميالى ليكوال او نازكخيال شاعر محمد صديق پسرلى په لنډه توګه نثر داسې راپېژني: (( هره هغه خبره، چې د وزن، قافيې او رديف جنجالونه ورسره نه وي او هره هغه معنى داره خبره، چې وليكل شي، هغه نثر ده، چې دا بيا خلك په مختلفو شكلونو ليكي لكه هنري نثر، تاريخي نثر، تحقيقي نثر او نور.))

نثر بيلابېل ډولونه لري، خو د ادب پېژندنې په اكثرو متونو كې نثر دوه ډوله ښودل شوى، چې يو يې مرسل نثر او بل يې مسجع نثر دى.

ادامه نوشته

شعر: ښاپيرۍ

ويناوال: صديق الله بدر

 

ښاپېرۍ

 

ولې حيرانېږې، چې درګورم

                               بسم الله وايم

                                           تا مګر دا نه وې :

                                                                   ښاپېرۍ يمه

                                                                           ۱۹/۱۸-۵-۱۳۸۱